Mikoszewo


Mikoszewo – wieś w Polsce (gmina Stegna, powiat nowodworski, województwo pomorskie, przed 1998 województwo elbląskie). Miejscowość  wyróżnia  przede wszystkim turystyczno – letniskowy charakter oraz otwarte nastawienie na wczasowiczów. Miejsca noclegowe oferowane są zarówno przez mniejsze jak i większe obiekty turystyczne. Przybliżona liczba mieszkańców to około 700 osób.

Morze Bałtyckie znajduje się na północ od centrum Mikoszewa. Leżąca, można powiedzieć, że nad morzem miejscowość pod względem geograficznym należy do mezoregionu o nazwie Żuławy Wiślane, położonego w makroregionie Pobrzeże Gdańskie, który zaś obszarowo należy do podprowincji Pobrzeża Południowobałtyckie.

Szczególnie zachęcamy do zwiedzenia Mikoszewa ze względu na turystyczno – letniskowy charakter tej miejscowości, jej usytuowanie, atrakcje i położenie. Warto również zwrócić uwagę na dostępność bazy noclegowej oraz walory geograficzne i infrastrukturalne.

 

GENEZA PRZEKOPU WISŁY

Tysiąc lat temu wszystkie ramiona delty Wisły prowadziły do wód Zalewu Wiślanego, oddzielającego Mierzeję Wiślaną od stałego lądu. Zalew był znacznie większy niż obecnie: od Jeziora Zaspa w Gdańsku (które zostało zasypane dopiero w II poł. XX w.) po Jezioro Druźno (nad którym kupcy duńscy zbudowali port Truso w IX w.) pod Elblągiem. Natomiast Mierzeja Wiślana była w bardzo wielu miejscach porozrywana stałymi i okresowymi przesmykami (niektóre z wczesnośredniowiecznych przesmyków udało się zlokalizować archeologom).

         Postępował proces narastania delty Wisły, który doprowadził do odcięcia południowo-zachodniej części Zalewu, przez którą meandrując płynie wolno rzeka Motława.

         Pod koniec średniowiecza część zachodnią Mierzei, nazywano Starą Mierzeją, bo śladem po Zalewie pozostało tu tylko koryto Leniwki (Wisły Gdańskiej). Natomiast na sławnym planie Schroettera-Engelhardta sprzed 1790 r. widać starorzecze, którym statki dopływały nie tylko do zamku w Sztutowie, ale również do samego środka Stegny oraz do Junoszyna.

         Od pocz. XIV wieku pomiędzy ramionami delty, dzięki pracy fryzyjskich specjalistów, zaczęły powstawać systemy polderowe i rozwinęło się osadnictwo. Z czasem odważono się na większe interwencje w postaci regulacji samych ramion delty. Najpierw Elbląg poprowadził główne koryto Nogatu w stronę swojego portu, co skończyło się zamuleniem całej drogi wodnej z Zalewu do Elbląga. Od XVI wieku Gdańsk starał się przekierować wiekszość wód Wisły do Leniwki i dalej do Wisły Gdańskiej.

         Coraz większym problemem stawały się powodzie w czasie wiosennych roztopów. W XIX wieku miały miejsce trzy wielkie katastrofy powodziowe. Wywołały je równocześnie występujące trzy zjawiska:

a/ wiosenna fala powodziowa na dolnej Wiśle,

b/ zatory lodowe,

c/ powódź sztormowa wywołana północnym wiatrem na Bałtyku.

Pierwsza powódź popłynęła poprzez Jezioro Zaspa i utorowała sobie ujście do morza pomiędzy Nowym Portem z Brzeźnem w Gdańsku. Druga przerwała Mierzeję w najwęższym miejscu i tak powstało nowe ujście znane jako Wisła Śmiała. Trzecia powódź była największą katastrofą po wschodniej stronie delty, na Nogacie i Szkarpawie; i właśnie po niej parlament w Berlinie uchwalił specjalną ustawę, na podstawie której zbudowano na gruntach wsi Mikoszewo i otwarto w 1895 r. przekop Wisły – największą budowlę hydrotechniczną w ówczesnej Europie. Następnie, aż do 1916 r. prowadzone były dalsze prace w ramach regulacji i zabezpieczenia powodziowego delty Wisły.

dr inż. arch. Artur Kostarczyk